|
|
 |
 |
|
|

॥ శ్రీః ॥
9.16. అధ్యాయః 016
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Topics
యుధిష్ఠిరేణ శల్యశల్యానుజయోర్వధః॥ 1 ॥
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Text
సంజయ ఉవాచ। 9-16-0x(5109)(60989)
తం భీమసేనశ్చ శినేశ్చ నప్తా
మాద్యాశ్చ పుత్రౌ పురుషప్రవీరౌ।
సమాగతం భీమబలేన రాజ్ఞా
పర్యాపురన్యోన్యమథాహ్వయంత॥ 9-16-1(60990)
తతస్తు శూరాః సమరే నరేంద్ర
నరేశ్వరం ప్రాప్య యుధాం వరిష్ఠం।
ఆవార్య చైనం సమరే నృవీరా
జఘ్నుః శితైః పత్రిభిరుగ్రవేగైః॥ 9-16-2(60991)
సంరక్షితో భీమసేనేన రాజా
మాద్రీసుతాభ్యామథ మాధవేన।
మద్రాధిపం పత్రిభిరుగ్రవేగైః
స్తనాంతరే ధర్మసుతో నిజఘ్నే॥ 9-16-3(60992)
తతో రణే తావకానాం రథౌఘాః
సమీక్ష్య మద్రాధిపతిం శరార్తం।
పర్యావవ్రుః ప్రవరాః సర్వయోధా
దుర్యోధనస్యానుమతే పురస్తాత్॥ 9-16-4(60993)
తతో ద్రుతం మద్రజనాధిపో రణే
యుధిష్ఠిరం సప్తభిరభ్యవిద్వ్యత్।
తం చాపి పార్థౌ నవభిః పృషత్కై--
ర్వివ్యాధ రాజంస్తుములే మహాత్మా॥ 9-16-5(60994)
ఆకర్ణపూర్ణాయతసంప్రయుక్తైః
శరైస్తదా సంయతి తైలధౌతైః।
అన్యోన్యమాచ్ఛాదయతాం మహారథౌ
మద్రాధిపశ్చాపి యుధిష్ఠిరశ్చ॥ 9-16-6(60995)
తతస్తు తూర్ణం సమరే మహారథౌ
పరస్పరస్యాంతరమీక్షమాణౌ।
శరైర్భృశం వివ్యధతుర్నృపోత్తమౌ
మహబలౌ శత్రుభిరప్రధృష్యౌ॥ 9-16-7(60996)
తయోర్ధనుర్జ్యాతలనిఃస్వనో మహా--
న్మహేంద్రవజ్రాశనితుల్యనిః స్వనః।
పరస్పరం బాణగణైర్మహాత్మనోః
ప్రవర్షతోర్మద్రపపాండువీరయోః॥ 9-16-8(60997)
తౌ చేరతుర్వ్యాఘ్రశిశుప్రకాశౌ
మహావనేష్వామిషగృద్వినావివ।
విషాణినౌ నాగవరావివోభౌ
తతక్షతుః సంయతి జాతదర్పౌ॥ 9-16-9(60998)
తతస్తు మద్రాధిపతిర్మహాత్మా
యుధిష్ఠిరం భీమబలం ప్రసహ్య।
వివ్యాధ వీరం హృదయేఽతివేగం
శరేణ సూర్యాగ్నిసమప్రభేణ॥ 9-16-10(60999)
తతోఽతివిద్ధోఽథ యుధిష్ఠిరోఽపి
సుసంప్రయుక్తేన శరేణ రాజన్।
జఘాన మద్రాధిపతిం మహాత్మా
ముదం చ లేభే వృషభః కురూణాం॥ 9-16-11(61000)
తతో ముహూర్తాదివ పార్థివేంద్రో
లబ్ధ్వా సంజ్ఞాం క్రోధసంరక్తనేత్రః।
శరేణ పార్థం త్వరితో జఘాన
సహస్రనేత్రప్రతిమప్రభావః॥ 9-16-12(61001)
త్వరంస్తతో ధర్మసుతో మహాత్మా
శల్యస్య కోపాన్నవభిః పృషత్కైః।
భిత్త్వా హ్యురస్తపనీయం చ వర్మ
జఘాన షడ్భిస్త్వపరైః పృషత్కైః॥ 9-16-13(61002)
తతస్తు మద్రాధిపతిః ప్రకృష్టం
ధనుర్వికృష్య వ్యసృజత్పృషత్కాన్।
ద్వాభ్యాం శరాభ్యాం చ తథైవ రాజ్ఞ--
శ్చిచ్ఛేద చాపం కురుపుంగవస్య॥ 9-16-14(61003)
నవం తతోఽన్యత్సమరే ప్రగృహ్య
రాజా ధనుర్ధోరతరం మహాత్మా।
శల్యం తు వివ్యాధ శరైః సమంతా--
ద్యథా మహేంద్రో నముచిం శితాగ్రైః॥ 9-16-15(61004)
తతస్తు శల్యో నవభిః పృషత్కై--
ర్భీమస్య రాజ్ఞశ్చ యుధిష్ఠిరస్య।
నికృత్య రౌక్మే పటువర్మణీ తయో--
ర్విదాస్యామాస భుజౌ మహాత్మా॥ 9-16-16(61005)
తతోఽపరేణ జ్వలనార్కతేజసా
క్షురేణ రాజ్ఞో ధనురున్మమాథ।
కృపశ్చ తస్యైవ జఘాన సూతం
షడ్భిః శరైః సోఽభిముఖః పపాత॥ 9-16-17(61006)
మద్రాధిపశ్చాపి యుధిష్ఠిరస్య
శరైశ్చతుర్భిర్నిజఘాన వాహాన్।
వాహాంశ్చ హత్వా వ్యకరోన్మహాత్మా
యోధక్షయం ధర్మసుతస్య రాజ్ఞః॥ 9-16-18(61007)
`యదద్భుతం కర్మ న శక్యమన్యైః
సుదుఃసహం తత్కృతవంతమేకం।
శల్యో నరేంద్రః సవిషణ్ణభావా--
ద్విచింతయామాస మృదంగకేతుః॥ 9-16-19(61008)
కిమేతదింద్రావరజస్య వాక్యం
మోఘం భవత్యద్య విధేర్బలేన।
జహీతి శల్యం హ్యవదత్తదాఽఽజౌ
న లోకనాథస్య వచోఽన్యథా స్యాత్॥' 9-16-20(61009)
తథా కృతే రాజని భీమసేనో
మద్రాధిపస్యాథ తతో మహాత్మా।
ఛిత్త్వా ధనుర్వేగవతా శరేణ
ద్వాభ్యామవిధ్యత్సుభృశం నరేంద్రం॥ 9-16-21(61010)
తథాపరేణాస్య జహార యంతుః
కాయాచ్ఛిరః సంహననీయమధ్యాత్।
జఘాన చాశ్వాంశ్చతురః సుశీఘ్రం
తథా భృశం కుపితో భీమసేనః॥ 9-16-22(61011)
తమగ్రణీః సర్వధనుర్ధరాణా--
మేకం చరంతం సమరేఽతివేగం।
భీమః శతేన వ్యకిరచ్ఛరాణాం
మాద్రీపుత్రః సహదేవస్తథైవ॥ 9-16-23(61012)
తైః సాయకైర్మోహితం వీక్ష్య శల్యం
భీమః శరైరస్య చకర్త వర్మ।
స భీమసేనేన నికృత్తవర్మా
మద్రాధిపశ్చర్మ సహస్రతారం॥ 9-16-24(61013)
ప్రగృహ్య ఖంగం చ రథాన్మహాత్మా
ప్రస్కంద్య కుంతీసుతమభ్యధావత్।
ఛిత్త్వా రథేషాం నకులస్య సోఽథ
యుధిష్ఠిరం భీమబలోఽభ్యధావత్॥ 9-16-25(61014)
తం చాపి రాజానమథోత్పతంతం
క్రుద్ధం యథైవాంతకమాపతంతం।
ధృష్టద్యుంనో ద్రౌపదేయాః శిఖండీ
శినేశ్చ నప్తా సహసా పరీయుః॥ 9-16-26(61015)
అథాస్య చర్మాప్రతిమం న్యకృంత--
ద్భీమో మహాత్మా నవభిః పృషత్కైః।
ఖంగం చ భల్లైర్నిచకర్త ముష్టౌ
నదన్ప్రహృష్టస్తవ సైన్యమధ్యే॥ 9-16-27(61016)
తత్కర్మ భీమస్య సమీక్ష్య హృష్టా--
స్తే పాండవానాం ప్రవరా రథౌఘాః।
నాదం చ చక్రుర్భృశముత్స్మయంతః
శంఖాంశ్చ దధ్ముః శశిసన్నికాశాన్॥ 9-16-28(61017)
తేనాథ శబ్దేన విభీషణేన
తథాఽభితప్తం బలమప్రధృష్యం।
స్వేదాభిభూతం రుధిరోక్షితాంగం
విసంజ్ఞకల్పం చ తదా విషణ్ణం॥ 9-16-29(61018)
స మద్రరాజః సహసా వికీర్ణో
భీమాగ్రగైః పాండవయోధముఖ్యైః।
యుధిష్ఠిరస్యాభిముఖం జవేన
సింహో యథా మృగహేతోః ప్రయాతః॥ 9-16-30(61019)
స ధర్మరాజో నిహతాశ్వసూతః
క్రోధేన దీప్తో జ్వలనప్రకాశః।
దృష్ట్వా చ మద్రాధిపతిం స్మ తూర్ణం
సమభ్యధావత్తమరిం బలేన॥ 9-16-31(61020)
గోవిందవాక్యం త్వరితం విచింత్య
దధ్రే మతిం శల్యవినాశనాయ।
స ధర్మరాజో నిహతాశ్వసూతో
రథే తిష్ఠఞ్శక్తిమథాన్వకర్షత్॥ 9-16-32(61021)
తచ్చxx శల్యస్య నిశాంయ కర్మ
తమాత్మనో భాగమథావశిష్టం।
కృత్వా మనః శల్యవధే మహాత్మా
యథోక్తమింద్రావరజస్య చక్రే॥ 9-16-33(61022)
స ధర్మరాజో మణిహేమదండాం
జగ్రాహ శక్తిం కనకప్రకాశాం।
నేత్రే చ దీప్తే సహసా వివృత్య
మద్రాధిపం క్రుద్ధమనా నిరైక్షత్॥ 9-16-34(61023)
నిరీక్షితో ధర్మసుతేన రాజ్ఞా
షూతాత్మనా నిర్హృతకల్మషేణ।
ఆసీన్న యద్భస్మసాన్మద్రరాజ--
స్తదద్భుతం మే ప్రతిభాతి రాజన్॥ 9-16-35(61024)
తతస్తు శక్తిం రచిరోగ్రదండాం
మణిప్రవేకోజ్జ్వలితాం ప్రదీప్తాం।
చిక్షేప వేగాత్సుభృశం మహాత్మా
మద్రాధిపాయ ప్రవరః కురూణాం॥ 9-16-36(61025)
దీప్తామథైనాం ప్రహితాం బలేన
సవిస్ఫులింగాం సహసాపతంతీం।
ప్రైక్షంత సర్వే కురవః సమేతా
దివో యుగాంతే మహతీమివోల్కాం॥ 9-16-37(61026)
తాం కాలరాత్రీమివ పాశహస్తాం
యమస్య ధాత్రీమివ చోగ్రరూపాం।
స బ్రహ్మదండప్రతిమామమోధాం
ససర్జ యత్తో యుధి ధర్మరాజః॥ 9-16-38(61027)
గంధస్రగగ్ర్యాసనపానభోజనై--
రభ్యర్చితాం పాండుసుతైః ప్రయత్నాత్।
సాంవర్తకాగ్నిప్రతిమాం జ్వలంతీం
కృత్యామథర్వాంగిరసీమివోగ్రాం॥ 9-16-39(61028)
ఈశానహేతోః ప్రతినిర్మితాం తాం
త్వష్ట్రా రిపూణామసుదేహభక్ష్యాం।
భూంయంతరిక్షద్యుజలాశ్రయాణి
ప్రసహ్య భూతాని నిహంతుమీశాం॥ 9-16-40(61029)
ఘణ్·టాపతాకాం మణివజ్రభూషాం
వైదూర్యచిత్రాం తపనీయదండాం।
త్వష్ట్రా ప్రయత్నాన్నియమేన క్లృప్తాం
బ్రహ్మద్విషామంతకరీమమాఘాం॥ 9-16-41(61030)
బలప్రయత్నాదనిరోధవేగాం
మంత్రైశ్చ ఘోరైరపి పూరయిత్వా।
ససర్జ మార్గేణ చ తాం ఖగానాం
వధాయ మద్రాధిపతేస్తదానీం॥ 9-16-42(61031)
హతో హ్యసావిత్యభిగర్జమానో
రుద్రోఽంధకాయాంతకరం యథేషుం।
ప్రసార్య బాహుం సుదృఢం సుపాణిం
క్రోధేన నృత్యన్నివ ధర్మరాజః॥ 9-16-43(61032)
`స్ఫురత్ప్రభామండలినోంశుజాలై--
ర్ధర్మాత్మనో మద్రవినాశకాలే।
పురత్రయప్రోత్సరణే పురస్తా--
న్మాహేశ్వరం రూపమభూత్తదానీం॥ 9-16-44(61033)
ఆవర్తనాకుంచితబాహుదండః
సంధ్యావిహారీ తనువృత్తమధ్యః।
విశాలవక్షా భగవాన్హరో యథా
సుదుర్నిరీక్ష్యోఽభవదర్జునాగ్రజః'॥ 9-16-45(61034)
తాం సర్వశక్త్యా ప్రహితాం సుశక్తిం
యుధిష్ఠిరేణాప్రతివార్యవీర్యాం।
ప్రతిగ్రహాయాభిననంద శల్యః
సంయగ్ఘుతామగ్నిరివాజ్యధారాం॥ 9-16-46(61035)
సా తస్య వర్మాభివిదార్య శుభ్ర--
మురో విశాలం చ తథైవ భిత్త్వా।
వివేశ గాం తోయమివాప్రసక్తా
యశో విశాలం నృపతేర్హరంతీ॥ 9-16-47(61036)
నాసాక్షికర్ణాస్యవినిః సృతేన
ప్రస్యందతా చ వ్రణసంభవేన।
సంసిక్తగాత్రో రుధిరేణ సోఽభూ--
త్క్రౌంచో యథా స్కందహతో మహాద్రిః॥ 9-16-48(61037)
ప్రసార్య బాహూ చ రథాద్గతో గాం
సంఛిన్నవర్మా కురునందనేన।
మహేంద్రవాహప్రతిమో మహాత్మా
వజ్రాహతం శృంగమివాచలస్య॥ 9-16-49(61038)
తతో నిపతితః సోఽభూదింద్రధ్వజ ఇవోచ్ఛ్రితః।
బాహూ ప్రసార్యాభిముఖో ధర్మరాజస్య మద్రరాట్।
స తథా భిన్నసర్వాంగో రుధిరేణ సముక్షితః॥ 9-16-50(61039)
ప్రత్యుద్గత ఇవ ప్రేంణా భూంయా స నరపుంగవః।
ప్రియయా కాంతయా కాంతః పతమాన ఇవోరసి॥ 9-16-51(61040)
చిరం భుక్త్వా వసుమతీం ప్రియాం కాంతామివ ప్రభుః।
సర్వైరంగైః సమాశ్లిష్య ప్రసుప్త ఇవ చాభవత్॥ 9-16-52(61041)
ధర్ంయే ధర్మాత్మనా యుద్వే నిహతో ధర్మసూనునా।
సంయక్స్ఫీత ఇవోత్సృష్టః ప్రశాంతోఽగ్నిరివాధ్వరే॥ 9-16-53(61042)
శక్త్యా విభిన్నహృదయం విప్రవిద్ధాయుధధ్వజం।
సంశాంతమపి మద్రేశం లక్ష్మీర్నైవ విముంచతి॥ 9-16-54(61043)
తతో యుధిష్ఠిరశ్చాపమాదాయేంద్రధనుష్ప్రభం।
వ్యధమద్ద్విషతః సంఖ్యే ఖగరాడివ పన్నగాన్।
దేహాన్సునిశితైర్భల్లై రిపూణాం నాశయన్క్షణాత్॥ 9-16-55(61044)
తతః పార్థస్య బాణౌఘైరావృతాః సైనికాస్తవ।
నిమీలితాక్షాః క్షిణ్వంతి భృశమన్యోన్యకర్శితాః।
క్షరంతో రుధిరం దేహైర్విశస్త్రాయుధజీవితాః॥ 9-16-56(61045)
తతః శల్యే నిపతితే మద్రరాజానుజో యువా।
భ్రాతుస్తుల్యో గుణైః సర్వై రథీ పాండవమభ్యయాత్॥ 9-16-57(61046)
వివ్యాధ చ నరశ్రేష్ఠో నారాచైర్బహుభిస్త్వరన్।
హతస్యాపచితిం భ్రాతుశ్చికీషుర్యుద్ధదుర్మదః॥ 9-16-58(61047)
తం వివ్యాధాశుగైః ష·డ్భిర్ధర్మరాజస్త్వరన్నివ।
కార్ముకం చాస్య చిచ్ఛేద క్షురాభ్యాం ధ్వజమేవ చ॥ 9-16-59(61048)
తతోఽస్య దీప్యమానేన సుదృఢేన శితేన చ।
ప్రముఖే వర్తమానస్య భల్లేనాపాహరచ్ఛిరః॥ 9-16-60(61049)
సకుండలం తద్దదృశే పతమానం శిరో రథాత్।
పుణ్యక్షయమనుప్రాప్య పతన్స్వర్గాదివ చ్యుతః॥ 9-16-61(61050)
తస్యాపకృత్తశీర్షం తు శరీరం పతితం రథాత్।
రుధిరేణావసిక్తాంగం దృష్ట్వా సైన్యమభజ్యత॥ 9-16-62(61051)
విచిత్రకవచే తస్మిన్హతే మద్రనృపానుజే।
హాహాకారం ప్రకుర్వాణాః కురవోఽభిప్రదుద్రువుః॥ 9-16-63(61052)
శల్యానుజం హతం దృష్ట్వా తావకాస్త్యక్తజీవితాః।
విత్రేసుః పాండవభయాత్ప్రవిధ్వస్తాస్తదా భృశం॥ 9-16-64(61053)
తాంస్తథా భజ్యమానాంస్తు కౌరవాన్భరతర్షభ।
శినేర్నప్తాఽకిరన్బాణైరభ్యవర్తత సాత్యకిః॥ 9-16-65(61054)
తమాయాంతం మహేష్వాసం దుష్ప్రసహ్యం దురాసదం।
హార్దిక్యస్త్వరితో రాజన్ప్రత్యగృహ్ణాదభీతవత్॥ 9-16-66(61055)
తౌ సమేతౌ మహాత్మానౌ వార్ష్ణేయౌ వరవాజినౌ।
హార్దిక్యః సాత్యకిశ్చైవ సింహావివ బలోత్కటౌ॥ 9-16-67(61056)
ఇషుభిర్విమలాభాసైశ్ఛాదయంతౌ పరస్పరం।
అర్చిర్భిరివ సూర్యస్య దివాకరసమప్రభౌ॥ 9-16-68(61057)
చాపమార్గబలోద్వూతాన్మార్గణాన్వృష్ణిసింహయోః।
ఆకాశగానపశ్యామ పతంగానివ శీఘ్రగాన్॥ 9-16-69(61058)
సాత్యకిం దశభిర్విద్ధ్వా హయాంశ్చాస్య త్రిభిః శరైః।
చాపమేకేన చిచ్ఛేద హార్దిక్యో నతపర్వణా॥ 9-16-70(61059)
తన్నికృత్తం ధనుఃశ్రేష్ఠమపాస్య శినిపుంగవః।
అన్యదాదత్త వేగేన ధనుర్జలదనిఃస్వనం॥ 9-16-71(61060)
తదాదాయ ధనుఃశ్రేష్ఠం వరిష్ఠః సర్వధన్వినాం।
హార్దిక్యం దశభిర్బాణైః ప్రత్యవిధ్యత్స్తనాంతరే॥ 9-16-72(61061)
తతో యుగం రథేషాం చ చ్ఛిత్త్వా భల్లైః సుసంయతైః।
అశ్వాంస్తస్యావధీత్తూర్ణముభౌ చ పార్ష్ణిసారథీ॥ 9-16-73(61062)
హార్దిక్యం విరథం దృష్ట్వా కృపః శారద్వతః ప్రభో।
అపోవాహ తతః క్షిప్రం రథమారోప్య వీర్యవాన్॥ 9-16-74(61063)
మద్రరాజే హతే రాజన్విరథే కృతవర్మణి।
దుర్యోధనబలం సర్వం పునరాసీత్పరాఙ్ముఖం॥ 9-16-75(61064)
స్వ పరే నాన్వబుధ్యంత సైన్యేన రజసా వృతే।
బలం తు హతభూయిష్ఠం త్రస్తమాసీత్పరాఙ్ముఖం॥ 9-16-76(61065)
తతో ముహూర్తాత్తేఽపశ్యన్రజో భౌమం సముత్థితం।
వివిధైః శోణితస్రావైః ప్రశాంతం పురుషర్షభ॥ 9-16-77(61066)
తతో దుర్యోధనో దృష్ట్వా భగ్నం స్వబలమంతికాత్।
జవేనాపతతః పార్థానేకః సర్వానవారయత్॥ 9-16-78(61067)
పాండవాన్సరథాందృష్ట్వా ధృష్టద్యుంనం చ పార్షతం।
ఆనర్త్తం చ దురాధర్షం శితైర్బాణైరవారయత్॥ 9-16-79(61068)
తం పరే నాభ్యవర్తంత మర్త్యా మృత్యుమివాగతం।
అథాన్యం రథమాస్థాయ హార్దిక్యోఽపి న్యవర్తత॥ 9-16-80(61069)
తతో యుధిష్ఠిరో రాజా త్వరమాణో మహారథః।
చతుర్భిర్నిజఘానాశ్వాన్పత్రిభిః కృతవర్మణః।
వివ్యాధ గౌతమం చాపి ష·డ్భిర్భల్లైః సుతేజనైః॥ 9-16-81(61070)
అశ్వత్థామాః తతో రాజ్ఞా హతాశ్వం విరథీకృతం।
తమపోవాహ హార్దిక్యం స్వరథేన యుధిష్ఠిరాత్॥ 9-16-82(61071)
తతః శారద్వతః షడ్భిః ప్రత్యవిధ్యద్యుధిష్ఠిరం।
వివ్యాధ చాశ్వాన్నిశితైస్తస్యాష్టాభిః శిలీముఖైః॥ 9-16-83(61072)
ఏవమేతన్మహారాజ యుద్ధశేషమవర్తత।
తవ దుర్మంత్రితే రాజన్సహపుత్రస్య భారత॥ 9-16-84(61073)
తస్మిన్మహేష్వాసధరే విశస్తే
సంగ్రామమధ్యే కురుపుంగవేన।
పార్థాః సమేతాః పరమప్రహృష్టాః
శంఖాన్ప్రదధ్ముర్హతమీక్ష్య శల్యం॥ 9-16-85(61074)
యుధిష్ఠిరం చ ప్రశశంసురాజౌ
పురా సురా వృత్రవధే యథేంద్రం।
చక్రుశ్చ నానావిధవాద్యశబ్దా--
న్నినాదయంతో వసుధాం సమంతాత్॥ ॥ 9-16-86(61075)
ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శల్యపర్వణి శల్యవధపర్వణి అష్టాదశదివసయుద్ధే షోడశోఽధ్యాయః॥ 16 ॥
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Footnotes
9-16-22 సంహననీయో దృఢసంధికో మధ్యో యస్య తస్మాత్కాయాత్॥
9-16-47 తోయమివ సుప్రవేశాంగాం। అప్రసక్తః అప్రతిహతా। నృపతేః శల్యస్య॥
9-16-16 షోడశోఽధ్యాయః॥

|
 శ్లోకాలు.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|